Ni sa ki lé pati lot bò-a ek sa ki blijé pati

Rubrique

   Artik-tala pa fet ba jenn Matinitjé ki blijé pati. Ki blijé janbé dlo pou gadé-wè es Laba-a yo pé jwenn an travay sérié olié yo rété isiya ka fè ti djob pou lanmonné-kod (clopinettes)

   Sa red, sé menm an raché-tjè lè zot wè an moun pa ni dot solision ki maré patjé'y, ladjé lafanmi'y ek pati viv adan an lot péyi. Menmsi péyi-tala sé La Fwans ek nou pa ni poblem pou ay koté-tala kon sé Afritjen-an ek sé Arab-la ni. Ni apochan (environ) 4.000 jenn Matinitjé ki ka janbé dlo chak lanné ek dépi tan-an, sa ka fè an bon patjé moun, soutou ki laplipa adan yo pé ké ni pies kalté chans déviré nan péyi-yo, sof lè laritret ké rivé. Sa ki pli red la sé ki bon enpé anpami sé jenn-tala ki blijé chapé a ni diplom oben ni tjek fòmasion adan an sektè teknik. Sé pa jenn gason ek jennfi ki bandonnen lékol ek pèdi davwè fanmi-yo pa té ni monyen ba yo an pal (aide).

    Sé pa ba yo nou fè tan matjé artik-tala. 

    Artik-tala sé ba jenn moun ki pa blijé pati-kité Matinik. Yo ni lafanmi, yo ni diplom, poch-yo pa ni kourandè, délè yo jis ni an loto ki ta yo. Men, yo ka touvé ki "Matinik two piti" ba yo, ki "Moun Matinik ni lespri ki two fèmen", ki sisi ki sila. Katégori jenn moun-tala ki ka désidé janbé dlo a, sé apochan 30% sé 4.000 jenn-lan Matinik ka ped chak lanné-a. Kidonk sé anlo menm ! Nou pa lé di ki an jenn manmay pa andwa ay wè dot péyi, ki fok pa i vréyajé, dékouvè dot pep ek dot kilti. Lanvi-tala toutafetman nowmal ! Sa nou lé di sé ki laplipa sé jenn-tala pa ka katjilé asou divini-yo ek pa ka pòté mannev pou sa paré déviré-yo.

   Davwè (parce que) pati sé an bon bagay, men sé déviré-a ki tout.

   Lè ou chapé andéwò Matinik, fok ou za sav pou konmen tan, ki sa ou lé fè Lot-Bò a ek soutou ki sa ou prévwè pou sa déviré bò kay-ou. Prévwè ki lanné tou. Si zot wè sé jenn -tala, ki pa blijé pati a, pa katjilé asou sa, ki sa kay fet ? Ki sa ki za ka fet dépi lanné épi lanné ? Enben, moun ki pa Matinitjé ké débatjé Matinik, ka débatjé Matinik, di tout kalté péyi (l'Ewop, l'Afrik, Magreb kisasayésa...) ek yo ké/yo ka pwan plas Matinitjé. Mi sé sa ka woulé la-a dépi tibwen twop lanné ! Ek pa kwè sé anni (seulement) moun ki fonksionnè. Sé moun ki enfòmatisien, ki reskonsab sipèmarché, ki plonbié, ki élektrisien, ki doktè, ki enfimiez, ki sikrétez kisasayésa (etc...). 

   Nou pa lé di ki moun-andéwò (étranger) pa ni dwa vini Matinik ek désidé viv nan péyi-nou an. Sé pa sa ki nan lidé-nou pies toubannman ! Sa nou lé di sé ki anmizi-anmizi nou ka ped jenn moun, ka ni sektè ki mantjé travayè ek oblijéman (obligatoirement) sé moun-lan ki chwézi enstalé kò-yo Matinik la ka pwan sé métié-tala. Lè yo fè sa, yo ka opozé jenn Matinitjé déviré Matinik. Menm lè zot wè sé jenn Matinitjé-tala ni tjek fòmasion oben kalifikasion ki wototo (de haut niveau).

    Pou bout, fok sé jenn Matinitjé-a ki pa té blijé pati a pa janmen bliyé ki konpatriyot-yo ki té blijé pati a, sé atè Pari oben alantou Pari (adan sé banlié-a) yo ké pasé tout lavi-yo jik lè laritret.

    Ki Matinitjé ki enmen pwan métwo tou lé jou ? Pies adan yo...

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • Tant qu'ils ne chantent pas "Marine au pouvoir, les Noirs dans les fours crématoires !"...

    "LE PLUS PEDAGOGIQUE POSSIBLE" ???!

    Albè

    26/06/2026 - 18:46

    Au moment où je rédige ce commentaire je vois le chiffre ridicule de 113 vues au bas de cet artic Lire la suite

  • Tant qu'ils ne chantent pas "Marine au pouvoir, les Noirs dans les fours crématoires !"...

    Merci pour cet article...

    Frédéric C.

    26/06/2026 - 18:06

    ...FK sonne régulièrement l’alerte par rapport à l’arrivée pleine et entière de l’Extrême-Droite Lire la suite

  • Tant qu'ils ne chantent pas "Marine au pouvoir, les Noirs dans les fours crématoires !"...

    Bon, pour une fois je vais rigoler avec ça...

    Frédéric C.

    26/06/2026 - 17:42

    ...les fours crématoires c’était pour se débarrasser des macchabées. Lire la suite

  • Les Trois-ilets menacés de destruction massive (Suite)

    AUCUN ELU ECOLOGISTE EN MARTINIQUE !

    Albè

    24/06/2026 - 11:57

    Sauf un élu de la CTM qui s'est présenté aux municipales du Carbet dernièrement et qui a été batt Lire la suite

  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    réponses

    @Lidé

    23/06/2026 - 16:29

    Pourquoi autant d'affects?
    Lire la suite

  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    KALINAGOS ???!

    Albè

    23/06/2026 - 07:59

    Arrêtez votre délire ! Lire la suite

  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    Concernant les Amérindiens !!!!!!!!!

    @Lidé

    23/06/2026 - 02:40

    Pourquoi fondas et les autres gardent ignorés la réalité du comportement des amérindiens esclava Lire la suite

  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    Albè vous jouez sur les mots...

    Frédéric C.

    22/06/2026 - 14:00

    ...rapport au substantif "raison". Mon dernier message voulait dire "an nou tÿoué kozé-a".

    Lire la suite
  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    QUELLE "RAISON" ?

    Albè

    22/06/2026 - 12:46

    La raison occidentale et cartésienne qui a génocidé les Amérindiens et esclavisé les Noirs ? Lire la suite

  • Ben dis donc, sont chauds lapins ces circoncis !

    D’accord Albè vous avez raison...

    Frédéric C.

    22/06/2026 - 11:05

    ...vous avez toujours réééézon zonzon...

    Lire la suite