Latè pa Latè

Térèz Léotin

Rubrique

Sé jou tala, nou la ka viv an mové mové mové pass ki ka fè, nou pa ka menm sav ki jou nou yé, ki jou ki ki jou. Almanna a ki almanna a pa ka menm fè nou sav ki jou nou yé, afoss chak jou ni menm fidji a : sé lévé épi rété andidan. Tan an ka pasé alé, épi menm trentren an ki ka di nou : rété lakay nou. Finett wouvè asou lavi andéwò a,  bagay la toutt moun ka kriyé latélé a, ka pòté ban nou toutt sé lo nouvel flipan an, éti ou ka tann mové lavanniz ki ka tonbé oliwon Latè, ka kontinié fè nou konsidiré Latè pa Latè, oben Latè la ka tounen fol, i za la ka tounen an manniè bankal afoss moun ka tonbé kon mouch. É sé jistiman pass nou poko présé pou sa, é menm si sé pa ni mess nou, ni kilti nou, fok nou pran distans nou épi toutt moun, pa bo moun, pa ba moun lanmen, chak moun lan rété an plass li, rété lwen moun, akwèdi nou toutt la nou annou vini konparézon toubannman. Sé pass tala ka chonjé santé’y, pass i ka chonjé santé lott la, ki fok nou toutt ansanm nou pou fè menm jess la. Pran distans nou. Rété bòkay nou manmay, sé rimed la, annou atann lavi viré pran labitid li. Sé sa ki za kay koumansé ban nou an chans fè mové malva tala pran lanmè sèvi savann, menm si jik jou, sé pa li ki ka vréyajé, sé nou ki ka ba’y lanmen, ek toutt chans li vréyajé. Nou sa respekté kònou. Annou respekté’y, avan sé pa jandam ki vini koumansé fè nou konnett, oben ban nou an ti lapèsi pri lavi pé kouté épi an bel kontravansion. Tjenbé red.

Anba toutt tablati nou, ess nou pé pa ni an monef « ankazé » pou di « confiner » ek ankazaj pou « confinement » ? Sé an kession ek an menm tan an pwopozision Confiant ki ka fè’w konprann « rété nan kaz nou ». Imaj la, la. Nou dakò mété an mo pou di lidé a, sof ki yonn dé moun pé konprann mo tala lé di : « mété madanm an kaz », men kon adan toutt lanng, nou ni sa fransé ka kriyé « homonyme » tou.

Pi nou ka konprann kréyol sé pa an dékalkomani fransé, pi man ka di woulo-bravo. Pi lanng lan ni mo adan’y, ki pa mo fransé dékalké kontel : « nou konfiné », nou adan an « konfinman », mwens i ni mo fransé ki ka vini pran plass mo kréyol ki za la, pi i bel, pi i rich, pi i fò. Épi Boukman nou té ka katjilé nou pé di tou : « rété andidan », pa sòti. Kon Djanma ka di, nou pé ritjenn lesprésion tala : « Rété an pitjett ou », kréyol la enmen imaj. Toutt lanng pé ni pliziè manniè di an menm bagay. « Ankazé » pou di « confiner » ek ankazaj pou « confinement » ni plass yo tou.

Térèz Léotin

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • Ki koté lo moun-tala pasé ?

    ALIGNEURS...

    Albè

    22/10/2026 - 20:10

    Man pa kwè ni anlo moun ka li FONDAS KREYOL. Arété rakonté KOUYONNAD ! Lire la suite

  • L'incendiaire "présumé" de la mairie de Limoges n'est ni un Mohamed ni un Mamadou

    "................"

    yeg

    22/10/2026 - 15:56

    Pourquoi le mot "présumé" du titre est-il entre guillemets ? Lire la suite

  • Ki koté lo moun-tala pasé ?

    ..."led adan konpowtasion-nou" ?

    Daniel

    22/10/2026 - 14:35

    Pétet pas yo vini malen, afòs li Fondas Kreyol lanne passe.
    Lire la suite

  • Bracages à Fort-de-France : "...s'exprimant en créole saint-lucien"

    C'EST TOI LE PREMIER DELINQUANT !

    Albè

    21/10/2026 - 11:10

    Tu mériterais qu'on t'arrache ta gueule d'Oncle Tom et de négro aliéné. Lire la suite

  • Bracages à Fort-de-France : "...s'exprimant en créole saint-lucien"

    Et si on avait dit "des braqueurs ste-luciens" ,votre réaction ?

    yeg

    21/10/2026 - 11:02

    Exactement le même phénomène que je décrivais il ya qq commentaires de celà: par peur dêtre trait Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    ET DONC...

    Albè

    21/10/2026 - 07:42

    ...ce général noir saoudien a fait COMMENT pour naitre puisque ses parents étaient tous castrés ? Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    LES PETITS-ENFANTS DE BILAL-LE-CASTRÉ

    yeg

    20/10/2026 - 21:27

    Bilal ,le premier muezzin de l'histoire était un Nègre ESCLAVE ,notons-le ,au 7ème siècle donc pr Lire la suite

  • Le chef du renseignement d'Arabie saoudite sur la sellette

    DIGNE DESCENDANT DE...

    Albè

    19/10/2026 - 19:38

    ...Bilal ?

    Lire la suite
  • "Importer le Tiers-monde", selon J. D. Vance

    CARTHAGO...

    Albè

    19/10/2026 - 08:18

    Heu...Au collège, on m'avait appris "Carthago delenda est" lors de cours d'histoire chiants au po Lire la suite

  • Le lycéen dézingueur d'Aubagne ne s'appelle ni Mohamed ni Mamadou ni Mano !

    yeg; pourquoi ce larbinisme?

    @Lidé

    17/10/2026 - 07:39

    votre larbinisme vous empêche de comprendre que: judaïsme, christianisme et islam c'est la même m Lire la suite