Plodari asosiasion Krey Matjè Kréyol Matnik (KM2) nan sanblaj-la pou mété doubout « G.I.P.- Kay Lanng Kréyol-la »

Rubrique

      Le 10 septembre dernier, à l'Agora de la CTM (Collectivité Territoriale cde Martinique) était officiellement signé l'acte de création du GIP KAY LANG KREYOL-LA.

      La grande majorité des défenseurs de la langue créole étaient présents et ont pris la parole à tour de rôle au cours de la cérémonie. On trouvera ci-après celle de l'écrivain Georges-Henri Léotin, président de l'association KMK (Krey Matjè Kréyol Matinik) qui rassemble les écrivains créolophones.

***

Plodari asosiasion Krey Matjè Kréyol Matnik (KM2) nan sanblaj-la pou mété doubout « G.I.P.- Kay Lanng Kréyol-la »

Georges-Henri Léotin

(La C.T.M., O9/09/2026)

 

Krey Matjè Kréyol sé an asosiasion ki wè jou atè Matnik, lannè 2009. Kidonk, sa ka fè 17 lanné nou ka bat pou mété limiè asou asou matjè kréyol Matnik épi tout oliwon latè.

Matnik za ba limanité dé-twa mapipi an litérati épi an filozofi politik : Césaire, Fanon, Glissant, Jean Bernabé, Patrick Chamoiseau, Raphael Confiant, Monchoachi…Men fok nou konnet tou, épi fè timanmay lékol-nou konnet dé moun kon Gilbert Gratiant oben Georges Mauvois, dé matjè kréyol ki za kité nou, épi dé matjè kréyol ki bien vivan, éti nou pa konnet asé. Pèmété mwen di non dé-o-twa manmay ki mété doubout oben vini jwenn KM2 : H. Barthéléry, R.Bellay, D.Boukman, J.Duranty, R. Ebion, Térèz épi G.H.Léotin, J.L.Lowenski, J.F.Liénafa, Mikaelle Mavinga, E.Pezo, S.Réchou, S.Resrtog, G. de Vassoigne.

Sa ki travay KM2 :

 - bat pou rivé ni bokantaj ant matjè épi manmay lékol, espésialman pandan mwa kréyol (Oktob).

- travay pou matjè kréyol pé sa prézanté liv yo adan radio, télé, jounal.

- gadé wè ki manniè pou rédé matjè kréyol rivé pibliyé sa yo matjé.

 

Sivilizasion ka mò, lanng ka mò. Ek sitiyasion kréyol-la pé fè’y mò difet i akoté anlot lanng enternasional kon imenm, men ki ni laj pasé’y, ki ka otjipé pres tout plas la ki laradio, ki latélé, ki nan jounal, tousakonsa…Ni dé bagay pou nou wè :

-Moun ka palé kréyol san wont jòdijou.

- Men fok gadé ki kalté kréyol.

Annou pran dé-twa lekzanp : an fransé ou ka touvé mo « que » apré déserten veb, kontel penser, croire.Ki fè nou ka tann jòdijou an kréyol : Man ka pansé ke, man kwè ke, aloski nou sé pé di : Dapré mwen…, Man ni lidé..

Ni anlot que en fransé, ki sé an « pronom relatif » : le livre que je t’avais donné.

Kréyol-la ka di : liv-la man té ba’w la : nou ni 2 fwa « la », apré liv épi apré ba’w men nou pa ka sèvi « que » apré liv-la.

(Adan an poézi Rutebeuf, an matjè fransé 13èm siek, lè i ka palé di kanmarad-li ki pati monté kay Abolay, i ka di : Je crois le vent les a otés : Man kwè van fè disparet pran yo…).

 

Nou té lé fini épi an bagay potalan : nou pé pa lelmi lanng fransé a. Enmen kréyol vé pa di rayi fransé. Fodré toulédé-a ni plas yo nan tet-nou épi nan tjè-nou, san migannen yo, pou pa ni an kréyol tjòlòlò épi an fransé bannann.

Fransé-a limenm, i pwan anlo mo adan laten, apré sé Romen-an té anvayi la Gol, dépi antan Jil Séza épi Versenjétorix.

Fodré koté nou, nou travay pou mété douvan ki pran lavol : madigwàn, azwapapouf, vitjoumakwenn, djok, wostòtot, an banbanm, an délala, tjoupoutet..

Nou ni anpatjé mo konsa ki pres disparet ; man té lé di dé ti mo asou an bat-manman, pou di an bagay red pou fè. An kanmarad té di mwen ki pétet sa lianné épi lestravay : yo té ka pétet blijé sé esklav fè sa pou pinisman –es i ni an bagay pi red ki bat manman’w ?

 

Kréyol-la, kon fransé-a, kon dot lanng ankò dayè, i pou ni plas-li an tjè-nou, pétet menm nou pé ba’y an ti plas espésial : chonjé nou té ka kriyé’y lanng manman-nou. Sa lé di anlo bagay !

 

Georges-Henri LEOTIN   

Prézidan Krey Matjè Kréyol Matnik (KM2)

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • Déchristianisation : quand les Français sont redevenus des Gaulois

    VAUT MIEUX...

    Albè

    29/09/2026 - 19:04

    ...des "enfants polygamiques" que des "enfants papilloniques" ! Lire la suite

  • Déchristianisation : quand les Français sont redevenus des Gaulois

    Vous avez oublié de préciser: Enfants polygamiques de Bagayoko

    yeg

    29/09/2026 - 18:49

    "....Les enfants de Bally Bagayoko gouverneront cette nouvelle France en 2060 !...." Bref ,un asp Lire la suite

  • Déchristianisation : quand les Français sont redevenus des Gaulois

    QUI...

    Albè

    29/09/2026 - 17:39

    ...a nié que les Gaulois étaient le peuple premier de France ? Lire la suite

  • Déchristianisation : quand les Français sont redevenus des Gaulois

    Gaulois de souche ?

    yeg

    29/09/2026 - 12:41

    Dernière ligne de l'article :..."les Français n'ont fait que revenir à leurs ancêtres, leurs VRAI Lire la suite

  • Machination au sein du prix Goncourt : pourquoi Thélyson Orélien a été écarté, et Yannick Haenel épargné ?

    Restons objectifs

    Tessa Noel

    29/09/2026 - 06:05

    Il faut savoir rester objectifs et ne pas amalgamer les choses.
    Lire la suite

  • Il a été l'un des premiers à dénoncer Thélyson Orélien

    le problème israélien

    @Lidé

    27/09/2026 - 17:16

    Cette population pose problème partout:
    Lire la suite

  • Il a été l'un des premiers à dénoncer Thélyson Orélien

    le problème israélien

    @Lidé

    27/09/2026 - 17:15

    Cette population pose problème partout:
    Lire la suite

  • L'alliance Niger-Algérie proclamée à l'ONU

    Au source du djihadisme

    @Lidé

    27/09/2026 - 16:54

    C'est l'Arabie Saoudite qui a finance des camps des terroriste en Afghanistan (Ben Laden) contr Lire la suite

  • L'alliance Niger-Algérie proclamée à l'ONU

    Mes ancêtres ont quel âge ?

    yeg

    27/09/2026 - 12:59

    Mes ancêtres ,donc martiniquais ont été enchainés comme esclaves de 1635 au plus tôt à 1848, ce Lire la suite

  • L'alliance Niger-Algérie proclamée à l'ONU

    CONCLUSION...

    Albè

    27/09/2026 - 12:39

    Les Nigériens savent tout cela MIEUX QUE TOI et pourquoi se mettent-ils PUBLIQUEMENT sous la coup Lire la suite