Pa za ni asé jenn moun ka chapé kò-yo nan péyi la Fwans chak lanné ?

     Lalipa moun ka fè aksidan asou lawout Matinik sé mota ek sé mota-tala, laplipa adan yo sé jenn manmay. Jenn nonm ek jenn fanm ki ni ant 18 ek 35 lanné asou tet-yo.

     An menm tan-an, chak lanné, Matinik ka ped 4.000 moun ki blijé pati pou sa chèché an djob Lot Bò-a kivédi nan péyi la Fwans ek nou plis ki sav laplipa adan yo pé ké janmen déviré Matinik. Sa bien bel, lakay dé sèten politisien, fè débriya pou dé-twa adan yo sa déviré isiya, men pou sa té pé ni an enfliyans sérié asou sitiasion lajénes, fok sé 200 oben 300 jenn ki té ké viré o péyi. Kidonk zafè "alé-viré"-tala sé pa ayen dot ki an vèglaj politisien.

     Parkont, pies politisien pa noz ouvè bouch-li pou di "SISPANN EPI SA !" douvan lo jenn mota-a ki ka ped lavi-yo anlè lawout Matinik chak lanné. Yo ka soutiré lajennes an vis kon moun-lontan té ka di aloski fok yo té ké réaji kont zafè moto-tala. Jis té ni an politisièn, ni yonndé lanné di sa, ki vanté piblikman zafè "kabré" moto-a aloski sé an konpowtasion danjéré kité danjéré ki la. Nou pa lé di ki fok té ké entèdi moto atè Matinik. Sé pa sa pies nou ka di ! Sa nou ka di sé ki, dabò-pou-yonn, ni twop jenn manmay ka woulé moto san pewmi ek lè jandam tjenbé yo, fok lajistis té ké pini yo an manniè pli sérié. Déziem bagay, ni twop mota ka woulé twop vit, épi twop balan (yo tjenbé yonn lasimenn pasé ki té ka chiélé'y a 240Km/h asou lawout Wobè a !). Lè yo rété sé kalté moun dekdek tala, fok té ké ba yo an lentèdiksion woulé moto pannan omwens 5 lanné. Twaziem bagay, fok mété lapat tou asou sé mota-a ka anni anmizé kò-yo ka fè siyak alé-pou-viré ant sé loto-a konsidiré yo pa sav ki, pli souvan ki rarman, kas-la yo ni asou tet-yo a pé ké pé fè an tjou-patat ba yo. Konsidiré yo sanfouté lanmò toubannman.  

     Zafè jenn Matinitjé ka ped lavi-yo toulong la asou lawout sé an katastwof ba Matinik. Nou ka "jénosidé" kò-nou NOU MENM ! Sa tris...