Marcel Lebielle, défansè kont kréyol, pati-monté nan filawo

Raphaël CONFIANT

Rubrique

   Lè man apwann nouvel lanmò Marcel LEBIELLE, primié bagay man kouri fè, sé chèché an foto ta'y pou sa ilistré artik-tala zot la ka li a, men man té abo gadé asou GOOGLE, QWANT kisasyésa (etc.), man pa rivé jwenn pa yonn ! Bagay-tala ka montré an kalité nonm-lan té ni, an kalité ki ra toubannman lakay-nou : i pa janmen té enmen mété kò'y douvan abo tout djoubak(travail/work) i té ka fè pannan lanné ek lanné pou sa défann lang ek kilti kréyol la ek soutou palantjé'y (promouvoir/to promote). 

   Marcel LEBIELLE té enmen kont kréyol kon enmen fet ek sé li ki wouvè lapot sé gran majolè (conteur/story-teller) lakanpay Sent-Mari a ba mwen kivédi Bizoden, Péwou oben Sentawoman.  I té konnet yo tout ek i té rivé trapé konfians-yo, bagay ki pa té flouz (facile/easy) pies davwè (parce que/because) etsétéra moun té ni labitid monté lakanpay pou sa anrijistré kont ek filmen lavéyé moun-mò épi apré sa, disparet té ka anni pwan yo. Sé majolè-a té ka vini apwann lontan apré konmkwa liv asou yo oben flim asou yo té paret, men sé moun-lan ki té fè yo a pa té ka menm fè yo avwè an liv oben fè yo sav ki an flim té fet. Kidonk lawonn (milieu/environment) sé an lawonn ki red toubannman pou antré andidan'y lè ou wè ou pa ka viv lakanpay oben lè ou ka viv lwen sé moun-tala, sa ki té ka-mwen.

   Sé gras a M. LEBIELLE si zot wè liv-la ki ka ilistré artik-tala rivé fet, LES MAITRES DE LA PAROLE CREOLE (édision Gallimard, 1995), ki ka sanblé pawol dé majolè mapipi (extraordinaire/extraordinary) Matinik kon Tintin DEFREL (éti foto'y ka ilistré artik-tala), Vincent CHEVIGNAC, men majolè ta Gwadloup, Sent-Lisi, Domnik ek Ayiti ki za monté nan filawo (décéder/to die) dépi nanni-nannan. Direktè lékol, agrikiltè, Marcel LEBIELLE touvé tan pou kréyé épi Jean-Georges CHALI ek mwen-menm an krey(association) pou sa sablé sé kontè-tala ("Kontè Sanblé" yo té ka kriyé'y) ek sé nou primié-douvan ki mété doubout "Lannuit kont Matinik". Primié-a woulé nan mwa out 1985 adan lékol primè Mòn-dé-Zes la. Nou jis éséyé mété doubout an "Lékol kont" pou jenn manmay té apwann tiré kont`épi sé mapipi-a, mé nou pa rivé érisi vréman davwè paran sé timanmay-la pa té toutafetman dakò pou sa.

   Man dwé LEBIELLE an lot bagay tou (aussi/too) : sé li ki mennen mwen jwenn an fonséyè (fossoyeur/gravedigger) komin Baspwent étit tit-li (nom/name) té JEANBA, an boug estwòdinè ki té ka antritienn an liennay (relation) épi sa moun-mò a i té ka téré a. Misié té ka sèvi kwayans karaib, kwayans krétien, kwayans afritjen ek kwayans zendien adan tou sa i té ka fè ek i té ka prétann i té konnet sigré lanmò. Sé kon sa mann vini matjé an liv asou'y yo ka kriyé MEMOIRES D'UN FOSSOYEUR OU LES QUATRE-VINGT DIX POUVOIRS D'UN MORT (édision Ibis Rouge, 2002).

   Sé dènié lanné-a ki pasé a, maladi té tonbé anlè Marcel LEBIELLE ek i pa té pé déplasé ankò, li ki té sitelman jaja (adorer/to be fond of) bat lakanpay ek bat bwa ki Baspwent éti lonbrik-li téré ki Lowen éti i té ni zanmi ki Marigo éti i té konstwi kay-li, nan kartié Dominant, éti ou ka wè l'Atlantik. Annou espéré Papa Legba ké wouvè bayè ba Met LEBIELLE ! Abobo !...

   Pannann lanné, épi krey "Kontè Sanblé", Marcel LEBIELLE ek sé majolè-a té ka siyonnen tout Matinik pou fè ispektak kont, soutou adan sé lafet patwonal la.

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    "EN BIEN DE CETTE RELIGION" ???!

    Albè

    21/09/2026 - 17:24

    LOOOL ! Lire la suite

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    Petit point de vocabulaire ...

    yeg

    21/09/2026 - 13:11

    Je n'ai pas "jeté la pierre" (donc critiqué violemment) à Jid. Lire la suite

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    "AN DECH" C'EST DE...

    Albè

    21/09/2026 - 11:02

    ...l'argot franchouillard ! Lire la suite

  • KREYOLAD 1144 - La CTM an dèch

    Jid ,ou ka désivwè mwen !!

    yeg

    21/09/2026 - 10:34

    J'ai trouvé dans ton texte des phrases qui auraient pu avoir une tournure bcp plus créole.Elles Lire la suite

  • Qui a vidé la banque des békés? - COMPTES ET MECOMPTES ANTILLAIS

    CE NE SONT PAS DES...

    Albè

    19/09/2026 - 11:08

    ...Arabo-musulmans et donc il ne faut pas du tout les foutre en tôle !

    Lire la suite
  • I kité 4 fanm nan labim-solo

    PAUVRE NAZE !

    Albè

    19/09/2026 - 10:47

    "Tiers-Monde" n'existait pas non plus "dans la langue française officielle" comme tu dis bêtement Lire la suite

  • I kité 4 fanm nan labim-solo

    Tu nous fait chier avec ton "papillonisme" à la con !!

    yeg

    19/09/2026 - 09:16

    Ce mot n’existe pas dans la langue française officielle notamment dans la dernière édition du dic Lire la suite

  • Barbade - Le gouvernement « prévoit de breveter les découvertes microbiennes liées aux sargasses, ce qui pourrait générer des gains commerciaux importants pour les Barbadiens ».

    des crétins français comme vous!!!!

    @Lidé

    19/09/2026 - 02:07

    ne crachez pas sur les martiniquais , vous ètes pire, toujours à défendre vos maitres blancs.
    Lire la suite

  • Asiparé fanm-lan té ka kònen'y !

    SE BLAN-TALA...

    Albè

    18/09/2026 - 19:46

    ...komik. Zot pa sav ki lè zot ka mayé épi Antiyèz fok zot maré ren-zot ?

    Lire la suite
  • Barbade - Le gouvernement « prévoit de breveter les découvertes microbiennes liées aux sargasses, ce qui pourrait générer des gains commerciaux importants pour les Barbadiens ».

    Pendant ce temps là.......

    yeg

    18/09/2026 - 11:31

    Les Mquais les récupèrent par milliers de tonnes ,les font sêcher ( je crois) et vont les ré-imme Lire la suite