Anlo sik pou ayen toubannman

Rubrique

   Kidonk zot ka fè wol pa sav ki sa jandam-la di Sentàn lot jou-a sé sa laplipa Fwansé ka viv Matinik ni nan zékal-tet yo ? Zot pa sav, dapré zot, ki lè sé moun-tala ant yo, yo ka fouté nou adjendjen bonmaten-an-midi-oswè ?

   Sispann fè kon an jenn-fi ki wè an lolo pou primié fwa !

   Men ki moun ki lotè sitiasion-tala ? Ki moun ki reskonsab bagay-tala ? Sa bien bel kondanen sé rasis-tala men sé pa pies koté sa ké mennen nou. Sé pa an tjou-patat sa ké mofwazé ba nou adan kalté bankoulélé toulong-alé a nou ka viv adan'y lan dépi 1946. Nou tout-la ka fè konsidiré rilasion-nou épi la Fwans ka koumansé jistiman nan lanné-tala aloski sé dépi...1635 Fwansé débatjé Wanakaéra, ki yo fann-jou sé moun-natif-natal la kivédi sé Kalinago-a, ek yo vini kriyé lilet-tala "Matinik". Apré sa, yo mennen-vini etsétéra Neg dépi l'Afrik ki yo fouté nan lestravay ek aprè 1848 nan dimi-lestravay pannan 3 siek (1660-1960) pou sa koupé kann ba yo. Pannan tout tan-tala, sé Matinik ki té ka vréyé lajan ba la Fwans pis sé djouk-la (/sé esklav-la) pa té ka risivwè pies kalté salè. Sa yo té ka risivwè sé kout fwet ek lè dé sèten adan yo té ka chapé-mawon, lè sé Bétjé-a té trapé yo, yo té ka tjwé yo. Yo té ka dépotjolé yo !

   Sé anni dépi 1950-60 Matinik ka dépann di la Fwans kivédi apenn 70 lanné.

   Pèsonn, pies politisien, pies grangrek, pies jounalis kisasayésa...pa ka janmen di sa ! Yo ka kité an minis fwansé tiré méprizasion ba nou (yonn ki té vréyé nan djol sé politisien-nou an ki i té sanblé pou an réinion atè Pari : "L'autonomie, ça se paye !")Pèsonn Matinik pa di misié, éti gran-paran'y pa menm fwansé, pa rété la ek fèmen djol-li. Zanset-nou travay ba la Fwans pou ayen pannan 3 siek aloski zanset minis-tala pa janmen rapòté la Fwans pa menm an lapo pistach ! 

   Kidonk, sé fot-nou dabò-pou-yonn, si zot wè nenpot ki ti jandam analfabet ka pèmet kò'y jouré nou...

Connexion utilisateur

Commentaires récents

  • Lettre ouverte à mes amis de la Guadeloupe et de la Martinique

    ETONNANT...

    Albè

    25/08/2026 - 08:52

    Les textes de ce chanteur dominiquais sont stupéfiants de clarté et d'inspiration. Lire la suite

  • AMIS DE LA MORT, MAÎTRISONS NOTRE PEUR et RIONS UN PEU !

    HEU...

    Albè

    25/08/2026 - 07:54

    T'es vraiment de retour alors ? En plus pour t'auto-célébrer ! Lire la suite

  • Dieudonné diabolisé, Benguigui blanchi ?

    T'ES DE RETOUR ?

    Albè

    25/08/2026 - 07:46

    Tu peux pas respirer sans Fondas alors ? Lire la suite

  • AMIS DE LA MORT, MAÎTRISONS NOTRE PEUR et RIONS UN PEU !

    Le texte intitulé "Amis de la mort..." ci-dessus...

    Frédéric C.

    25/08/2026 - 06:31

    ...commence comme une galéjade truffée d’humour macabre, très "noir" (sans colorisme, ha ha!), et Lire la suite

  • Dieudonné diabolisé, Benguigui blanchi ?

    Albè, vous n’êtes pas qualifié...

    Frédéric C.

    25/08/2026 - 05:42

    ...pour écrire que moi ou un autre fait un "caca nerveux", òben si on kriz pwan-y. Lire la suite

  • Voix robotique, images faussement féériques, textes stéréotypés

    ARTICLES-IA

    Albè

    24/08/2026 - 10:58

    Moi, le jour où je tombe sur un article écrit par l'IA sur Fondas Kréyol, je n'y reviendrai plus Lire la suite

  • Voix robotique, images faussement féériques, textes stéréotypés

    Excellent article!

    Veyative

    23/08/2026 - 21:08

    et un peu déroutant , surtout à l'idée du contrôle de l'humanité par les robots.

    Lire la suite
  • Dieudonné diabolisé, Benguigui blanchi ?

    CACA NERVEUX...

    Albè

    23/08/2026 - 15:58

    Frédéric C. Lire la suite

  • Dieudonné diabolisé, Benguigui blanchi ?

    Sinon, les arguments?

    @Lidé

    23/08/2026 - 15:43

    Vos propos sont tout simplement formaté, vous critiquez l'occident mais vous montrez vos limites Lire la suite

  • Dieudonné diabolisé, Benguigui blanchi ?

    Albè, ha ha!... Le prototype de l’"Intellectuel Antillais"...

    Frédéric C.

    23/08/2026 - 14:29

    ...pour qui il faut un "titre" pour avoir le droit de s’exprimer. Pfft! C’est nul! Lire la suite